Bitkili Akvaryum Kurulumu Nasıl Olmalı?
Bitkili akvaryum kurmak, yalnızca akvaryuma birkaç canlı bitki eklemekten ibaret değildir. Sağlıklı, dengeli ve uzun süre formunu koruyan bir bitkili akvaryum için taban malzemesi, aydınlatma, filtrasyon, CO₂, gübreleme, bitki seçimi ve dekorasyon birlikte düşünülmelidir.
Kurulumun ilk aşamasında verilmesi gereken en önemli kararlardan biri, akvaryumun Low Tech mi yoksa High Tech mi olacağıdır.
Low Tech ve High Tech Arasındaki Fark Nedir?
Low Tech Bitkili Akvaryum
Low Tech sistemler daha sade ekipmanla çalışan, genellikle CO₂ tüpü kullanılmayan veya çok sınırlı kullanılan kurulumlardır.
Bu sistemlerde Anubias, Microsorum, Cryptocoryne, bazı Echinodorus türleri, Java moss gibi daha dayanıklı ve düşük ışıkta gelişebilen bitkiler tercih edilir.
Low Tech sistemlerin avantajları:
- Daha düşük kurulum maliyeti
- Daha az bakım ihtiyacı
- CO₂ sistemi zorunlu değildir
- Yeni başlayanlar için daha kolay yönetilebilir
- Bitki gelişimi daha yavaş ancak genellikle daha kontrollüdür
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, düşük teknoloji sistem demenin bakımsız akvaryum anlamına gelmediğidir. Yine düzenli su değişimi, uygun ışık süresi ve gerektiğinde gübreleme yapılmalıdır.
High Tech Bitkili Akvaryum
High Tech sistemlerde güçlü aydınlatma, basınçlı CO₂ sistemi, düzenli sıvı gübreleme ve genellikle aktif soil kullanımı ön plana çıkar.
Monte Carlo, Hemianthus, Rotala, Ludwigia, Alternanthera gibi daha yüksek ışık ve besin isteyen bitkiler bu sistemlerde daha iyi gelişebilir.
High Tech sistemlerin avantajları:
- Daha hızlı bitki gelişimi
- Daha yoğun ve dolgun görünüm
- Zemin kaplayan bitkilerin gelişiminin daha kolay olması
- Kırmızı bitkilerde daha iyi renklenme
- Daha detaylı aquascape tasarımlarına imkan vermesi
Ancak High Tech sistemlerde ışık, CO₂ ve gübre dengesi doğru kurulmazsa yosun problemleri de daha hızlı ortaya çıkabilir.
Akvaryum Zemini Nasıl Hazırlanmalı?
Bitkili akvaryumlarda taban sistemi oldukça önemlidir. Kullanılacak bitki türlerine göre soil, kum veya ikisinin birlikte kullanıldığı sistemler tercih edilebilir.
Soil Nedir?
Aquarium soil, özellikle kökten beslenen bitkiler için hazırlanmış aktif taban malzemesidir. Besin içeriğine sahip olabilir ve bazı ürünler suyun pH ve sertlik değerlerini de etkileyebilir.
Özellikle aşağıdaki bitkiler ve kökten güçlü beslenen diğer bitkiler için oldukça kullanışlıdır:
- Cryptocoryne
- Echinodorus
- Monte Carlo
- Eleocharis
- Staurogyne
Soil kullanılan akvaryumlarda ilk haftalarda su değerleri daha sık takip edilmelidir. Bazı aktif soil çeşitleri başlangıç döneminde suya amonyum salabilir.
Akvaryum Kumu Kullanılabilir mi?
Elbette kullanılabilir.
Dere kumu, silis kum, bazalt veya farklı doğal akvaryum kumları bitkili sistemlerde kullanılabilir. Ancak inert yani besin içermeyen kumlarda kökten beslenen bitkiler için kök gübresi veya kapsül gübre kullanılması gerekebilir.
Kum seçiminde tane boyutu da önemlidir. Çok ince taban sıkışabilir; aşırı iri taneli malzemelerde ise bazı bitkilerin köklenmesi zorlaşabilir.
Ağaç Kökleri ve Kayalar Nasıl Kullanılmalı?
Bitkili akvaryumlarda kullanılan ağaç kökleri ve kayalar yalnızca dekor değildir. Akvaryumun genel görünümünü, derinlik algısını ve bitkilerin yerleşimini doğrudan etkiler.
Kullanılabilecek köklere örnek olarak:
- Mangrove kökü
- Yati kökü
- Red Moor
- Spider Wood
- Mopani
verilebilir. Köklerin üzerine Anubias, Microsorum ve moss türleri bağlanarak daha doğal bir görünüm oluşturulabilir.
Kayalarda ise dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan biri, bazı taşların su sertliğini ve pH değerini yükseltebilmesidir. Bu nedenle kullanılacak kayanın akvaryum canlılarına uygun olması gerekir.
Aquascape düzeninde genellikle büyük ana kayalar veya kökler önce yerleştirilir, ardından küçük parçalarla geçişler oluşturulur. Böylece daha doğal ve derinlik hissi veren bir görüntü elde edilir.
Filtrasyon Nasıl Olmalı?
Bitkili akvaryumlarda güçlü ancak kontrollü bir filtrasyon sistemi tercih edilmelidir.
Dış filtreler bu sistemlerde oldukça kullanışlıdır çünkü:
- Yüksek biyolojik filtrasyon sağlar
- Akvaryum içerisinde daha az ekipman görünür
- Su dolaşımı daha kontrollü oluşturulabilir
- Filtre malzemesi kapasitesi yüksektir
Filtre içerisinde genellikle şu malzemeler kullanılabilir:
Önemli olan filtrenin yalnızca suyu çevirmesi değil, akvaryumun her bölgesinde yeterli dolaşım sağlamasıdır. Özellikle High Tech sistemlerde CO₂'nin akvaryum içerisinde eşit şekilde dağılması için su hareketi büyük önem taşır.
Aydınlatma Nasıl Seçilmeli?
Bitkili akvaryumlarda aydınlatma, bitki gelişimini doğrudan etkileyen temel unsurlardan biridir.
Ancak daha güçlü ışık her zaman daha iyi değildir.
Low Tech sistemlerde aşırı güçlü ışık kullanılması, CO₂ ve besin dengesi yetersizse yosun oluşumunu hızlandırabilir.
Yeni kurulan akvaryumlarda genellikle kısa ışık süresiyle başlanıp sistem oturdukça süre artırılabilir.
Bitki yoğunluğu, akvaryum yüksekliği ve kullanılan bitki türleri ışık seçiminde dikkate alınmalıdır.
CO₂ Kullanmak Gerekli mi?
Her bitkili akvaryumda CO₂ sistemi zorunlu değildir.
Low Tech sistemlerde birçok dayanıklı bitki ek CO₂ olmadan yaşayabilir. Ancak High Tech sistemlerde, özellikle yoğun bitki gelişimi hedefleniyorsa basınçlı CO₂ sistemi büyük avantaj sağlar.
CO₂ kullanılırken önemli olan yüksek miktar vermek değil, istikrarlı ve kontrollü bir seviyede tutmaktır.
Ani CO₂ değişimleri hem bitkilere hem de balıklara zarar verebilir.
Bitki Gübrelemesi Nasıl Yapılmalı?
Bitkiler büyümek için yalnızca ışığa ihtiyaç duymaz.
Temel olarak şu besinlere ihtiyaç duyarlar:
- Azot
- Fosfor
- Potasyum
- Demir
- Magnezyum
- Mikro elementler
Kökten beslenen bitkiler için soil veya kapsül gübreler kullanılırken, yapraktan beslenen türlerde sıvı gübreleme daha önemli olabilir.
Gübreleme rastgele yapılmamalıdır. Aşırı gübre kullanımı bitkinin daha hızlı büyüyeceği anlamına gelmez ve sistemde dengesizlik oluşturabilir.
Bitkiler Nasıl Yerleştirilmeli?
Bitkili akvaryumlarda bitkiler genel olarak üç bölgeye ayrılabilir.
Ön plan bitkileri: Monte Carlo, Eleocharis mini gibi kısa türler.
Orta plan bitkileri: Cryptocoryne, Anubias, Staurogyne gibi orta boy türler.
Arka plan bitkileri: Rotala, Vallisneria, Ludwigia ve uzun gövdeli bitkiler.
Bu yerleşim akvaryuma derinlik kazandırır ve bitkilerin birbirinin ışığını kesmesini azaltır.
Yeni Kurulan Bitkili Akvaryuma Balık Hemen Eklenmeli mi?
Hayır.
Bitkili olması akvaryumun biyolojik olarak hazır olduğu anlamına gelmez.
Filtrasyon çalıştırılmalı, biyolojik döngünün oluşması beklenmeli ve mümkünse amonyak, nitrit ve nitrat değerleri test edilmelidir.
Özellikle aktif soil kullanılan sistemlerde ilk haftalarda su değişimleri daha sık gerekebilir.
Yosun Oluşmaması İçin Nelere Dikkat Edilmeli?
Bitkili akvaryumlarda yosun oluşmasının en yaygın sebepleri arasında şunlar yer alır:
- Gereğinden fazla ışık
- Dengesiz CO₂
- Fazla yemleme
- Fazla organik atık
- Düzensiz gübreleme
- Yetersiz su dolaşımı
- Bakımsız filtre
- Düzensiz su değişimi
Yosunla mücadelede en önemli nokta yalnızca yosunu temizlemek değil, yosuna neden olan dengesizliği bulmaktır.
Bitkili Akvaryumun Temel Formülü
Bitkili akvaryum kurulumunda tek bir doğru yöntem yoktur. Önemli olan kullanılan ekipmanların ve bitkilerin birbirine uygun olmasıdır.
Basit bir Low Tech sistem de doğru kurulduğunda son derece sağlıklı ve estetik olabilir; profesyonel bir High Tech sistem de doğru denge kurulmadığında kısa sürede sorun yaşayabilir.
Bu nedenle bitkili akvaryum kurulurken önce hedef belirlenmeli, ardından akvaryum hacmine ve yetiştirilecek bitkilere uygun ekipman seçimi yapılmalıdır.
